Amir Samin, Frank – nurt radykalny

- tylko centrum się rozwija kosztem peryferii

- należy zerwać z systemem międzynarodowym i ograniczyć więzi z centrum

przykład Kuby, Wenezueli Chawez’a

Teoria Systemu Światowego (Wallerstine) ‘70

- podział na 3 obszary: system mn ma

- centrum (państwa wysoko rozwinięte), posiada środki produkcji, może eksportować produkty wysoko przetworzone, demokratyczna forma rządów, zarobki są wysokie, dobrze rozwinięte programy socjalne,

- półperyferia – rządy niedemokratyczne, eksport surowców i nisko przetworzonych towarów, niskie płace, mało programów socjalnych – ambicja zbliżenia się do centrum

- peryferia – eksploatacja surowców i artykułów rolniczych, import reszty, pogłębiając ich kryzys, niskie płace, brak programów socjalnych, niedemokratyczne rządy, niestabilność

środki produkcji determinuje świat społeczny i polityczny.

Najwyższa forma org społecznej – system światowy – coś więcej niż system międzynarodowy

Dwa systemy:

jak decyzje podejmowanie o dystrybucji zasobów?

- struktury imperium światowego - centralna struktura decyzyjna oparta na sile decydująca o dostarczaniu dóbr z peryferiów do centrum (Imperium Rzymskie)

- struktury imperium ekonomicznego – nie ma centralnej włazy – wiele konkurujących ośrodków władzy, o przepływie decyduje rynek, zaczął się w XVI (długi wiek XVI) do dziś panuje ten system światowy

siła za nim stojąca to kapitalizm, wolny rynek – system produkcji który jest skupiny na produkcji dóbr do sprzedaży, kumulacja kapitału przez sprzedaż jest siłą napędową i słabością systemu – nie może ona trwać wiecznie – krach i zawalenie systemu

Szansa zmiany

- peryferia mogą przedostać się wyżej

- jest to trudne – luka będzie się pogłębiać

muszą się wyrwać – np. wielki skok, autarkia albo centrum ulegnie atrofii

ryzyko rewolucji lub spadku zasobów – system rozsadzony od wewnątrz.

Bądź postępująca demokratyzacja życia międzynarodowego, spadek znaczenia państwa – społeczeństwa państw rozwiniętych będą się solidaryzować ze społeczeństwami mniej rozwiniętymi.

Krytyka

- koncentracja na czynnikach ekonomicznych, pomijając inne (kultura, społeczeństwo)

- ignoruje procesy zachodzące wewnątrz państw (pas transmisyjny dla klas posiadających)

- nie wyjaśnia co jest przyczyną a co skutkiem: czy zacofanie powoduje zależność czy odwrotnie

- nie wyjaśnia rzeczywistości międzynarodowej dobrze – państwa azjatyckie dobrze się rozwijają i nie są w peryferiach, umieją działać w centrum

 

Regionalizm Azjatycki

Dependyści - Teoria zależności (także: szkoła zależności, teoria uzależnienia, teoria dependencji) – perspektywa badawcza w naukach społecznych opisująca, jak kraje rozwinięte bogacą się, wykorzystując przepływ dóbr z biedniejszych krajów rozwijających się. Głównym przesłaniem tej teorii jest twierdzenie, że różnice w poziomie rozwoju krajów są wynikiem stosunków ekonomicznych panujących pomiędzy tymi krajami.

Założenia dependystów

· Zdaniem dependystów system światowej gospodarki kapitalistycznej składa się z dwóch biegunów: centrum i peryferii

· Kraje słabo rozw. mogą wyrwać się z pułapki ubóstwa jedynie poprzez zerwanie związków z krajami rozwiniętymi. Dependyści odrzucają koncepcję, jakoby integracja handlowa, kapitałowa i technologiczna KSR ze światowym kapitalizmem była decydującym czynnikiem stymulującym rozwój społeczny, polityczny i ekonomiczny krajów rozwijających się.

Istota zależności

· zależność to sytuacja, w której procesy ekonomiczne i społeczne w krajach słabo rozwiniętych są zdeterminowane przez rozwój gospodarek krajów w takim stopniu, że gospodarka KSR może rozwijać się wyłącznie jako odbicie procesów rozwojowych KWR (T. dos Santos).

· kraj zależny to taki, którego siły napędowe rozwoju leżą poza granicami tego kraju, tj. w KWR oraz którego rozwój jest sterowany przez zewnętrzne siły napędowe (A. Frank).

· zależność to specyficzna forma podporządkowania niektórych klas społecznych KSR (intelektualiści, burżuazja, biurokraci, armia) interesom KWR. Podporządkowanie takie jest niejako dobrowolne ponieważ wzmacnia pozycję społeczną i ekonomiczną tych klas (A. Emmanuel).